Plantenveredeling

Veredeling is het totaal van handelen om cultuurgewassen te verbeteren op allerlei eigenschappen. Daarbij kan onderscheid gemaakt worden in het veredelingsproces tussen gewassen die generatief en gewassen die vegetatief vermeerderd worden. Generatieve vermeerdering via zaad houdt in dat een moeder en een vaderplant nodig zijn om tot een nakomeling te komen. De nakomeling heeft per definitie een andere set van genen dan de beide ouderplanten. Vegetatieve vermeerdering is niets meer of minder dan een natuurlijke vorm van klonen. Bekend is vermeerdering door het stekken van planten. Een voorbeeld van vegetatief vermeerderde gewassen zijn bloembollen en aardappelen. De genetische eigenschappen zijn gelijk aan de eigenschappen van de moederplant.

In de natuur zullen planten willekeurig met elkaar kruisen. De mens heeft echter vaak zijn eigen voorkeur en grijpt in in dit proces. De mens bepaalt dan welke planten de ouders gaan vormen. Ouderplanten met bepaalde gewenste eigenschappen worden geselecteerd, met de hoop dat deze eigenschappen bij de nakomelingen worden gecombineerd. Dit proces is eigenlijk het basisprincipe van de (traditionele) plantenveredeling. Door het kruisen van twee planten wordt een nieuw ras gecreeërd.

Doelen die plantenveredelaars hebben, zijn in de loop van de tijd veranderd. Tegenwoordig ligt de nadruk op de kwaliteit, smaak, resistentie tegen ziekten en ecologische aanpassing van de gewassen, daar waar vroeger meer nadruk lag op het verhogen van de opbrengst.

Het veredelingsproces vindt plaats bij een veredelingsbedrijf. Deze bedrijven ontwikkelen nieuwe rassen. Dit zijn vaak lange en daardoor dure processen. Een veredelingsprogramma duurt wel 7 tot 15 jaar, afhankelijk van het gewas. Bij veredeling wordt steeds vaker gebruik gemaakt van moderne technieken die het veredelingsproces kunnen versnellen. Met biotechnologische merkers kunnen belangrijke genen opgespoord worden, waarmee bij de selectie van zaailingen al vroeg bepaald kan worden of het plantje de gewenste eigenschappen bezit.
Een veredelingsbedrijf kan deze rassen beschermen via het kwekersrecht. Een nieuw ras wordt hiermee juridisch beschermd waardoor het ras niet zonder toestemming vermeerderd kan worden en het geïnvesteerde geld terugverdiend kan worden.

Zie voor meer informatie: Vermeerdering en Opkweek